Ledeberg is een heel dicht bebouwd deel van de 19e eeuwse gordel, het dichtst bebouwde aaneengesloten gebied in Gent. In het RSG, het Ruimtelijk Structuurplan Gent, is het opgenomen als een van de wijken die de komende legislatuur via een stadsvernieuwingsproject moet worden verbeterd. Om dit te kunnen realiseren is het noodzakelijk om vooraf studies te maken om meteen klaar te staan met een plan van aanpak.

Wat?

Het college keurde de bestekken voor de opmaak van een stadsontwerp voor Ledeberg goed. Dit stadsontwerp zal gebruikt worden als basis voor een stadsvernieuwingsproject voor Ledeberg.

Conform de Beleidsnota Stedenbouw 2002-2007 en de opties van het Ruimtelijk Structuurplan Gent, bereidt de Dienst Stedenbouw en Ruimtelijke Planning van de Stad Gent, in overleg met vele interne en externe partners - na de Brugse Poort en Rabot - momenteel het strategisch stadsvernieuwingsproject voor Ledeberg voor. Het voorliggende programma ent zich op elementen uit de wijkprogramma’s, na terugkoppeling met de betrokken diensten.

Het stadsvernieuwingsproject heeft de ambitie om de kwaliteiten van Ledeberg zichtbaar te maken en waar nodig te versterken door:

Ledeberg in de kijker te plaatsen en haar identiteit en imago als aantrekkelijke woonbuurt voor een veelzijdig publiek kenbaar te maken;

het buurtgevoel en openbaar leven te stimuleren door het rijke sociaal-culturele en commerciële voorzieningenaanbod te versterken.

Deze ambitie vertaalt zich in volgende krachtlijnen:

de groene randen van Ledeberg optimaliseren en ze maximaal toegankelijk en bereikbaar maken vanuit het kleinschalig woonweefsel;

de toegangspoorten tot de stad herstructureren ten voordele van hoogdynamische functies, met maximale kansen voor het kleinschalig woonweefsel;

de woonkwaliteiten binnen het kleinschalig weefsel versterken door de beeldkwaliteit, het ruimte- en oriëntatiegevoel en het groenaanbod te verhogen;

de kwantitatieve en kwalitatieve verbetering van een netwerk voor zacht verkeer, met bijzondere aandacht voor nieuwe oost-west-verbindingen binnen een hoofdzakelijk noord-zuid autogericht stratenpatroon;

het voorzieningenniveau van Ledeberg kwantitatief en kwalitatief verbeteren en de relaties ertussen maximaliseren.

Het stadsbestuur wil deze krachtlijnen stedenbouwkundig laten onderzoeken en uitwerken in vijf afzonderlijke en complementaire opdrachten, die vervolgens tot één plan zullen worden omgezet:

Toegangspoorten tot de stad met kansen voor het kleinschalig woonweefsel

Onderstaande drie opdrachten moeten inzicht bieden in hoe een toegangspoort tot de stad kan ontwikkeld worden ten voordele van hoogdynamische functies en toch maximale kansen kan bieden aan het achterliggende kleinschalig woonweefsel.

Toegangspoort Keizerpoort en omgeving
Toegangspoort Hoveniersstraat en park De Naeyerdreef
Toegangspoorten Botermarkt, Eggermontstraat en omgeving

Verlichten van het kleinschalig woonweefsel

Onderstaande twee opdrachten moeten resulteren in voorstellen voor strategische ingrepen ter verbetering van de beeldkwaliteit en het ruimtegevoel in het kleinschalig woonweefsel.

strategisch beeldkwaliteitplan

ontwerpend onderzoek voor middelgrote bouwblokken

Bovendien biedt een planeconomische calculatieopdracht algemene ondersteuning bij de toetsing van de haalbaarheid van de in bovenstaande opdrachten uitgewerkte stedenbouwkundige voorstellen.

Wie en Hoeveel?

De opdrachtgever is het Stadsbestuur van Gent, Dienst Stedenbouw en Ruimtelijke Planning.

Het Stadsbestuur van Gent staat in voor de financiering. De vier opdrachten zullen in totaal 201.000 euro kosten.

De opdrachten moeten resulteren in een actieplan met strategische ingrepen om, vanuit het karakter en de identiteit van Ledeberg, de beeldkwaliteit en het ruimtegevoel binnen het kleinschalig woonweefsel te verhogen.

De verschillende componenten

1. Strategisch kwaliteitsplan

Het strategisch beeldkwaliteitplan biedt een inspirerende toekomstvisie, een globale aanpak en een slagvaardige effectieve werkwijze om volgende ambities voor het kleinschalig woonweefsel van Ledeberg te realiseren:

versterken van de identiteit, de herkenbaarheid en de uitstraling. Het beeld zal gebruikt worden om de ‘geest’ van de plek en de rijkdom van het sociale weefsel te versterken.
verhogen van de beeldkwaliteit.
verhogen van het ruimtegevoel.
verbeteren van de leesbaarheid, de oriëntatie en de samenhang.
versterken van bereikbaarheid.

In het kader van het stadsvernieuwingsproject Ledeberg zal binnen het kleinschalig woonweefsel geen grootschalige sloop gebeuren omdat:

er grootschalig groen aanwezig is aan de randen van Ledeberg; daarom wordt maximaal ingezet op het bereikbaar maken van die randen.
de structuur van gesloten bouwblokken en straten de identiteit en het karakter van Ledeberg bepaalt.
Deze structuur vormt een interessant aanknopingspunt. Te grootschalige ingrepen zouden kunnen leiden tot een ruimtelijke vervaging met een te grote en ongewenste impact op het levende sociaal weefsel. De Stad Gent kiest voor een veelheid aan kleine initiatieven, verspreid over het volledige kleinschalige weefsel. Die zijn niet zo complex en duur (minimale ingrepen) en komen de volledige woonomgeving ten goede (maximaal rendement). Deze lokale overheidsinitiatieven moeten een hefboom vormen voor de verdere stadsvernieuwing door particuliere eigenaars.

De opdracht houdt de uitwerking in van onderstaande onderzoekselementen, rekening houdend met enkele essentiële aspecten en aandachtspunten. Ook wordt rekening gehouden met documenten van de Stad Gent zoals het Ruimtelijk Structuurplan Gent, het mobiliteitsplan, het integraal plan openbaar domein, het bouwreglement, de verkeersleefbaarheidsplannen,… .

Onderzoekselementen

versterken van een netwerk voor langzaam verkeer
betekenis, functionering en inrichting van de buitenruimte
betekenis van toonaangevende en waardevolle gebouwen en gevels
versterken van het groenaanbod
versterken van het speelweefsel
versterken van de voorzieningen en de functieverweving
zuinig en intensief ruimtegebruik
het parkeren
principes voor een lichtplan
principes voor kunstintegratie
De onderzoekselementen versterken elkaar maximaal.

Essentiële aspecten

behoud van het bestaande aantal parkeerplaatsen. Parkeerplaatsen die verdwijnen, moeten in de buurt gecompenseerd worden, rekening houdend met de gewenste loopafstanden.
ingroenen van de as in het verlengde van De Naeyerdreef tot aan de Botermarkt, omdat deze is geselecteerd als belangrijke groenas binnen de bovenlokale groenstructuur. respect voor het 19e eeuwse weefsel.
het beeldkwaliteitplan moet de vooropgestelde ambities ook kunnen waarmaken zonder beroep te doen op privé eigendommen.
de realiteitszin, de realiseerbaarheid, de faseerbaarheid, de functionaliteit, de markteconomische en de financiële haalbaarbaarheid van de voorstellen.
Aandachtspunten

voorop staat een all-in benadering, met respect voor de aanwezige tijdsbeelden/ontwikkelingsperiodes, het rijke sociaal weefsel, de ruimtelijke dimensie van het openbaar gebied, de morfologie, materiaalgebruik, vormgeving, uitstraling,…
metaforen kunnen dienen als richtinggevend idee en methodiek bij het ontwerpen.
het grijze en grauwe beeld van Ledeberg omvormen tot een lichte en luchtige omgeving, zowel overdag als ’s nachts en rekening houdend met de Belgische klimatologische omstandigheden.
sociale veiligheid. Enkele elementen die het sociaal toezicht bevorderen: gebruiksfuncties in gebouwen naar het openbaar domein richten, goede zichtbaarheid en verlichting, voldoende transparantie, robuuste materialen.
verkeersveiligheid.
verkeersleefbaarheid.
Bij de vier toegangspoorten naar Ledeberg wordt het volgende onderzocht:

2. Hoek/bouwblok Brusselsesteenweg/Hoveniersstraat:

hoe het park De Vijvers en De Naeyerdreef als groene rand kan geoptimaliseerd worden en maximaal toegankelijk gemaakt kan worden vanuit het kleinschalig woonweefsel.

hoe het noordelijke deel (boven de Rietgracht) als volwaardige – voornamelijk economische - toegangspoort tot de stad hoogdynamisch kan ontwikkeld worden en tegelijkertijd maximale kansen biedt aan het naastliggende kleinschalig woonweefsel van Ledeberg.

3. Keizerpoort:

Deze opdracht onderzoekt hoe de omgeving van de Keizerpoort als volwaardige toegangspoort tot de stad hoogdynamisch kan ontwikkeld worden en tegelijkertijd maximale kansen biedt aan het achterliggende kleinschalig woonweefsel van Ledeberg.

Bijzondere aandacht voor het bouwblok tussen Franse Vaart en Van Bockxstaelestraat, waar gemikt wordt op stand-still van de grootschalige kleinhandel, op versterking van kleinschalige voorzieningen (ook bovenlokale attractoren), op versterking van het wonen en op bijkomende voorzieningen die specifiek het kleinschalig woonweefsel versterken.

4. Botermarkt en Franse Vaart/Eggermontstraat

Deze opdracht onderzoekt hoe de omgevingen van de Botermarkt en van de aansluiting Hundelgemsesteenweg / Eggermontstraat als volwaardige toegangspoorten tot de stad hoogdynamisch kunnen ontwikkeld worden en tegelijkertijd maximale kansen bieden aan het achterliggende kleinschalig woonweefsel van Ledeberg.

De opdrachten starten met de opmaak van minstens drie verschillende concepten. Deze concepten worden, na selectie door de opdrachtgever, verder uitgewerkt tot een of meer ontwikkelingsscenario‘s. Nadien worden ze vertaald in een actieplan voor de effectieve realisatie van een herstructurering. Daarbij zullen onderhandelingen met de verschillende betrokken eigenaars binnen het onderzoeksgebied een belangrijk onderdeel vormen.

De opdrachten houden de uitwerking in van onderstaande onderzoekselementen, rekening houdend met enkele essentiële aspecten. Ook wordt rekening gehouden met documenten van de Stad Gent zoals het Ruimtelijk Structuurplan Gent, het mobiliteitsplan, het integraal plan openbaar domein, het bouwreglement, de verkeersleefbaarheidsplannen,…

Al deze resultaten van de verschillende opdrachten zullen gebundeld worden en leiden tot het stadsvernieuwingsproject Ledeberg.

Informatie
Dienst Stedenbouw en Ruimtelijke Planning, Administratief Centrum, Woodrow Wilsonplein 1, 9000 Gent, tel. 09 266 78 50, fax 09 266 78 99, e-mail stedenbouw@gent.be

Bevoegd
mevrouw Karin Temmerman, schepen van Stedenbouw en Mobiliteit, stadhuis, Botermarkt 1, 9000 Gent, tel. 09 266 50 90, fax 09 266 51 09, e-mail schepen.temmerman@gent.be